Ewa Palamer-Kabacińska, Pełnić służbę całym życiem? Ruch harcerski jako przykład działąań organizacji pozarządowych wdrażających do życia w społeczeństwie obywatelskim, Wydawnictwo Impuls, Kraków 2014, ss. 381
Książka autorstwa Ewy Palamer-Kabacińskaiej pod tytułem „Pełnić służbę całym życiem? Ruch harcerski jako przykład działań organizacji pozarządowych wdrażających do życia w społeczeństwie obywatelskim” to ważne dzieło poświęcone dzisiaj niesłusznie zapominanemu aspektowi socjalizacji wtórnej. Autorka skoncentrowała się na ukazaniu znaczenia ruchu harcerskiego dla funkcjonowania we współczesnym – tworzącym się – społeczeństwie obywatelskim. Pokazała tym samym, że jego jakość nie jest czymś danym raz na zawsze, ale wymaga podejmowania starań przez różne podmioty polityczne i społeczne. Uwrażliwiła swych czytelników na to, że niektóre z nich nie mogą być marginalizowane, jeśli chcemy, aby życie wśród ludzi dawało nam satysfakcję.
W książce znalazł się bardzo potrzebny wstęp poświęcony harcerstwu jako środowisku wychowawczemu. Potrzebny, albowiem odsłaniający inny aspekt tego typu działalności poza tym najczęściej zauważalnym i docenianym, mianowicie ludycznym. Wyrazy uznania należą się autorce za tak czytelny, jasny w swych założeniach i sensie przekazu tekst. Niewątpliwie daje on do myślenia o przesłankach obecnej kondycji tożsamości młodzieży.
Po bardzo dobrym wprowadzeniu znajdują się rozdziały dotyczące historii ruchu harcerskiego. Poza tym, że przypominają o aspektach, których nie można zapomnieć, zawierają w sobie wiele ciekawostek. Ewa Palamer-Kabacińska podjęła refleksję nad metodą harcerską w pedagogice. Zestawiła ze sobą różne perspektywy zastanawiając się nad tym czy powinna ona być jedna i niezmienna czy oznaczać pluralizm metod. Odpowiedziała przy tym na pytania frapujące wielu pedagogów zainteresowanych odniesieniem sukcesu wychowawczego. Warte podkreślenia jest, że poza rysem historycznym, na łamach książki znalazły się także omówienia praktyki funkcjonowania ruchu harcerskiego. Wiernie oddają one jego sens oraz właściwości.
Warto nadmienić, iż o genezie, początkach, dziejach i obecnej sytuacji polskiego harcerstwa czyta się z zapartym tchem. Zostały one bowiem napisane wręcz doskonale pod względem warsztatowym oraz z niewątpliwą wiedzą na temat przedmiotu rozważań. Nie można nie zauważyć, iż wyprowadzone wnioski odznacza dojrzałość badawcza i wrażliwość niezbędna dobremu pedagogowi. Dzięki temu jest to jedna z nielicznych monografii łączących w sobie zalety pracy naukowej z książką skierowaną do ludzi poszukujących w fachowej literaturze rozwiązania trapiących ich problemów. Do tej publikacji bez wątpienia sięgną właśnie czytelnicy zainteresowani kształtowaniem tożsamości młodzieży w trudnej, błyskawicznie zmieniającej się współczesnej rzeczywistości. Zajrzą ci, których zastanawia samotność w tłumie, znamionująca nie tylko młodszych i najstarszych ludzi. Wreszcie skorzysta z niej każdy, kogo interesuje doskonalenie pełnionych przez siebie ról społecznych.
Po monografię przygotowaną przez Ewę Palamer-Kabacińską, zatytułowaną „Pełnić służbę całym życiem? Ruch harcerski jako przykład działań organizacji pozarządowych wdrażających do życia w społeczeństwie obywatelskim” warto sięgnąć, by przekonać się o alternatywności dzisiejszego podejścia do kształtowania środowiska wychowawczego dzieci i młodzieży. Daje one spojrzenie na harcerstwo w Polsce na przestrzeni lat. Świetnie ukazuje zmiany, jakie dokonały się w jego obrębie oraz odsłania zaskakujący kierunek tych zmian. To gruntownie przemyślana i dojrzała diagnoza ruchu harcerskiego w Polsce. Warto zastanowić się nad wyzwaniami wynikającymi z badań własnych autorki, które przedstawiła na kartach monografii. Umożliwi to bowiem odczytanie pewnych tendencji społecznych, które nieuchronnie determinują nasz byt w społeczeństwie.
Pełnić służbę całym służbę całym życiem. Ruch harcerski jako przykład działań organizacji pozarządowych. Wdrażających do życia w społeczeństwie obywatelskim Ewy Palmer-Kabacińskiej to przykład całościowej analizy ruchu harcerskiego od czasów powstania czyli od końca XIX wieku aż do czasów nam współczesnych.
Praca ta obejmuje swym zasięgiem analizę wszystkich zagadnień dotyczących ruchu harcerskiego. Zagadnienia te badane są na szerokim tle kontekstów historycznego i współczesnego. Prezentowane są w tej pracy badania profesorów miedzy innymi Anny przecławskiej i Ewy Zaręby Świty badanie socjologiczne prezentujące stań badań prowadzonych nad zróżnicowaną grupą jaką jest polska młodzież. Badania te pozwalają na to, by ruch harcerski jego zadania historyczne i współczesne ujrzeć i z badać nieco głębiej . I w szerszym wymiarze.
Rozdział I pracy Ewy Palamer-Kabacińskiej przedstawia rys historyczny ruchu harcerskiego. Od jego formalnego zawiązania się w roku 1918 poprzez burzliwe czasy II wojny światowej, gdzie harcerstwo zorganizowane w Szare Szeregi zapisało chyba najbardziej chlubną swoją kartę walcząc w obronie polskiej niepodległości z okupantem hitlerowskim, a także uczestnicząc we wszystkich niemalże akcjach bojowych niepodległościowego podziemia. Poprzez czasy PRL, gdzie harcerze wykorzystywani byli jako element propagandy, a idee ruchu harcerskiego próbowano powiązać z ideologią Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej. Aż po czasy nam współczesne, gdzie ruch harcerski boryka się z wieloma problemami związanymi z przemianami jakie nastąpiły po roku 1989.
Rok 1989 wymusił niejako zmiany w samym ruchu harcerskim, przede wszystkim Związek Harcerstwa Polskiego stracił niejako monopol na wychowanie obywatelskie młodzieży, a z samej organizacji wyłoniły się jeszcze trzy inne nie mniej znaczące o charakterze pluralistycznym - bardziej lub mniej lewicowym lub prawicowym, jak Skauci Europy o profilu chrześcijańskim czy tak jak "Zawiszacy", o profilu ściśle katolickim.
Rozdział II zawiera rozważania na temat pracy wychowawczej, analizę metod pracy harcerskie w zróżnicowanym i zagubionym środowisku młodzieży polskiej. Autorka zastanawia się także nad metodami dotarcia do współczesnej młodzieży żyjącej w społeczeństwie zróżnicowanym pod względem ekonomicznym. Czy idee jakie leżały u podstaw ruchu harcerskiego i metody pracy wychowawczej mogą być jeszcze atrakcyjne dla młodzieży żyjącej dzisiaj?
To bardzo ważne i jakże aktualne pytanie stawia autorka niniejszej pracy za co należą jej się szczere słowa uznania.
Kolejne rozdziały, to bardzo drobiazgowa analiza sytuacji ruchu harcerskiego w dobie budowy przez Polaków społeczeństwa obywatelskiego. Rozdział ten prezentuje też badania nad polską młodzieżą przeprowadzone przez wielu znanych polskich profesorów z różnych dziedzin nauki, a także prezentacja ruchu harcerskiego i jego działań na tle tych badań i wywiadów przeprowadzonych przez Autorkę z wieloma instruktorami harcerstwa mającymi bogaty i długoletni staż w organizacji. Sprawia to, że książka ta stanowi dla wielu ludzi wywodzących się ze środowiska skautowskiego doskonały punkt wyjścia do dalszych badań nad historią i współczesnością ruchu harcerskiego. Dodatkowym wzbogaceniem książki są tabele.
Ewa Palamer-Kabacińska w swej pracy kreśli też wizje przyszłości ruchu harcerskiego. Już dzisiaj zastanawia się nad przyszłymi metodami pracy, nad metodami wychowawczymi dostosowanymi do wymogów współczesnego świata. Stawia jakże ważne pytanie, co zrobić, by zachować ciągłość ruchu harcerskiego jednocześnie stale pracując nad tym, by w sposób atrakcyjny przyciągać do niego dzieci i młodzież i stale stawiać tej młodzieży atrakcyjne wymagania dostosowując formy i metody pracy wychowawczej z nimi do wymogów dnia dzisiejszego.
„Pełnić służbę całym życiem", to doskonały podręcznik do pracy z harcerzami w drużynach harcerskich, a także praca pomocna w pracy dla instruktorów harcerskich. Powinien zdaniem recenzenta tej pracy wisieć w każdej harcówce obok harcerskiego przyrzeczenia.
Może stanowić i oby tak było, doskonały element pracy wychowawczej z harcerkami i harcerzami. Z pewnością jest to pierwsza współcześnie wydana praca prezentująca dorobek ruchu harcerskiego, od czasów jego zawiązania się do czasów współczesnych w sposób kompleksowy za co Autorce należą się szczere podziękowania i wyrazy uznania.
Mnie nie pozostaje nic innego jak zachęcić państwa do tego byście mogli pełnić swym całym życiem służbę bez względu na to co robicie. A punktem wyjścia do tej służby w życiu ze wszystkimi jej konsekwencjami niech będzie lektura tej książki do czego gorąco zachęcam. Książkę jak najbardziej polecam i to nie tylko harcerskiej braci.
Marcin Antoniak
http://www.ksiazka.net.pl/index.php?id=49&tx_ttnews%5Btt_news%5D=20679