O mężczyznach to będzie…
Zafascynowana kobietami niegdyś napisałam pracę magisterską płci pięknej poświęconą. Poszukiwałam lektur o groźnych, niebezpiecznych kobietach, o otaczanych kultem boginiach, aż w końcu o nieustraszonych, wojowniczych feministkach. Po wielu latach mówienia i pisania o kobietach, trafiłam na fascynującą lekturę o … mężczyznach.Karuzela z mężczyznami
Karuzela z mężczyznami. Problematyka męskości w polskich badaniach społecznych” pod redakcją Katarzyny Wojnickiej i Eweliny Ciaputy to rzecz naprawdę niezwykła. Czytam i czytam i od książki oderwać się nie mogę. Właściwie każdy rozdział ma coś w sobie. Bogata treść, obszerna bibliografia, wiele odniesień do współczesności – to wszystko składa się na prawdziwe arcydzieło. Dawno, oj dawno nie czytałam czegoś równie wartościowego.
Męskie ciało
Rozdział poświęcony wizerunkom męskiego ciała właściwie otwiera „Karuzelę z mężczyznami…”. Czytamy w nim m.in., że „…w ostatnich latach zaobserwować można wzmożony rozwój produktów skierowanych do męskiego klienta. Kosmetyki, do tej pory zarezerwowane dla kobiet, zaczynają być reklamowane jako niezbędne w pielęgnacji męskiego ciała, przy czym sposoby reklamowania są wciąż genderowo zróżnicowane, dostosowane do aktualnie promowanego modelu męskości. Ich docelowy użytkownik prezentowany jest jako aktywny, silny, sprawny, kontrolujący sytuację mężczyzna. Sami specjaliści przyznają, iż nazewnictwo kosmetyczne poddawane jest swoistej reformie, aby brzmiało bardziej „męsko” i przyciągało więcej mężczyzn. (…) Dzięki temu dbanie o siebie przestaje być dla mężczyzn wyrazem zniewieściałości, staje się zachowaniem coraz bardziej powszechnym, choć owa rewolucja estetyczna ma swoje granice i wciąż pewne aspekty kosmetyki pozostają zarezerwowane jedynie dla kobiet”[1].
Wspomniany przeze mnie rozdział jest istotny również dla samych kobiet, zwłaszcza tych, które czerpią przyjemność z przebywania z zadbanymi mężczyznami. Myślę, że to ma rzeczywiście duże znaczenie. Już nawet depilacja męskiego ciała nie jest żadną nowością, z takich kosmetycznych rozwiązań korzysta coraz więcej mężczyzn.
„Karuzelę z mężczyznami…” polecam wszystkim tym kobietom, które chciałyby bliżej poznać męską naturę i ich świat. Może wtedy staną się nam bardziej bliscy i lepiej ich zrozumiemy.
red. nauk. Katarzyna Wojnicka, Ewelina Ciaputa, „Karuzela z mężczyznami. Problematyka męskości w polskich badaniach społecznych”
Książka ta stanowi plon jednej z niewielu jeszcze naukowych refleksji nad społeczno-kulturowym fenomenem męskości i jest jednocześnie odpowiedzią na modne w dwóch ostatnich dziesięcioleciach women’s studies. Socjologiczne rozważania nad męskością mają swój początek w USA, w latach 70., zaś w Polsce rozwinęły się dopiero niedawno (po roku 2000). Już po przejrzeniu spisu treści tego zbioru artykułów można stwierdzić, że – paradoksalnie – większość tekstów napisały kobiety, co zapowiada ciekawą perspektywę badawczą w oglądzie mężczyzn. Znajdujemy tu refleksje nad męskim ciałem i sposobem przedstawiania go w mediach (TV, prasie kobiecej). W kontekście piłki nożnej pojawiają się rozważania o męskiej dominacji, zaś wielość ról mężczyzn w życiu społecznym i zawodowym (np. ojciec, gej, działacz społeczny, striptizer, oficer) staje się pretekstem do analizy ich tożsamości. Ciekawie został ujęty również temat wyglądu mężczyzny (metroseksualizm, transseksualizm, transgenderyzm). Ta wielość portretów i perspektyw badawczych decyduje o bogactwie tej pozycji i jej przydatności zarówno dla studentów, jak i naukowców - nie tylko z dziedziny socjologii, ale też nauk pokrewnych.
Podział tematyczny książki – na trzy części, zawierające po kilka artykułów – sprawia, że jest ona uporządkowana i spójna. Obraz męskości w dyskursie medialnym, męskości (nie)normatywnej oraz ulokowanej w sferze publicznej, składa się na syntezę dotychczasowych ustaleń socjologów w tej kwestii.
Osobiście bardzo spodobał mi się artykuł „Polish boyfriend”, który jest poświęcony młodemu pokoleniu Polaków i ogromnej przepaści intelektualnej oraz pod względem samodzielności czy dbałości o siebie i swój rozwój, jaka dzieli ich od wykształconych i zadbanych rówieśniczek. Nie wróży on dobrze przyrostowi naturalnemu w Polsce, podobnie jak popularność Facebookowej grupy kobiet skupionej wokół profilu „Męża w Polsce nie znajdę”.
Autorzy poszczególnych tekstów udowadniają, że tożsamość mężczyzny jest wypadkową różnych czynników społecznych, kulturowych, historycznych i ekonomicznych. Nie unikają tematów drażliwych społecznie, jak aborcja czy męski striptiz, a jednocześnie nawiązują do chwalebnej karty obrony honoru przez oficerów II Rzeczypospolitej… Analizują medialne przekazy meczów piłki nożnej, które zmieniają wydarzenie sportowe w udramatyzowany i uwznioślony spektakl. Ukazują prasę kobiecą jako przestrzeń przełamującą kulturowe wzorce hegemonicznej męskości – zwłaszcza w tekstach nakazujących kobietom czuwanie nad zdrowiem partnerów. Podobną zmianę wprowadza „tacierzyństwo” – dzielenie się obowiązkami wynikającymi z opieki na dzieckiem oraz kwestia „matczynych ojców” w rodzinach hiszpańskich gejów. Specyfika całej książki opiera się na kontrastach: mężczyzna dominujący, aktywny i władczy zostaje przeciwstawiony mężczyźnie w roli dziecka, ofiary czy przedmiotu. Kryzys patriarchatu staje się faktem, a związane z tym przemiany wzorców zachowań kobiet i mężczyzn skutkują zmianami relacji między płciami. Świeże spojrzenie młodych naukowców na tę kwestię przyczynia się do aktualności książki i również stanowi jej niepodważalny walor.